EarthFeast - Phát triển giải pháp kết nối thị trường và du lịch sinh thái cho mô hình lúa - tôm hữu cơ

Từ ứng dụng “Tôm lúa nhà mình” đến trải nghiệm “Một ngày làm nông dân” tại Cù Lao Long Hòa

Giữ gìn mô hình thuận thiên tại Cù Lao Long Hòa

Cù Lao Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long là một khu vực có điều kiện tự nhiên đặc thù của vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long, nơi dòng nước thay đổi theo mùa: khoảng 6 tháng nước ngọt và 6 tháng nước mặn trong năm. Từ sự chuyển đổi tự nhiên này, người dân địa phương đã hình thành mô hình sản xuất thuận thiên: mùa nước ngọt trồng lúa, mùa nước mặn nuôi tôm.

Mô hình lúa – tôm tại Cù Lao Long Hòa không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên mà còn hướng đến sản xuất hữu cơ, giảm phụ thuộc vào hóa chất và tận dụng nhịp vận hành của hệ sinh thái đất – nước. Đây là một cách làm nông nghiệp bền vững, thích ứng với xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu, đồng thời tạo ra những sản phẩm có giá trị cao về môi trường và sức khỏe.

Tuy nhiên, dù có nhiều giá trị, mô hình lúa – tôm hữu cơ vẫn đang gặp không ít khó khăn về đầu ra. Do sản lượng của các hộ dân không lớn như các trang trại nuôi công nghệ cao, bà con thường rơi vào thế yếu khi thương lượng giá và dễ bị thương lái ép giá. Giá cả bấp bênh, kênh tiêu thụ hạn chế và thiếu thương hiệu riêng khiến nhiều hộ dân chưa nhận được giá trị xứng đáng từ mô hình canh tác thuận thiên mà họ đang duy trì.

Trước áp lực kinh tế, một số hộ dân có xu hướng chuyển sang nuôi tôm công nghiệp với kỳ vọng đạt sản lượng cao hơn. Tuy nhiên, mô hình này cũng đi kèm nhiều rủi ro: chi phí đầu tư lớn, phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật, điện năng, thức ăn, hóa chất và dễ thất bại nếu môi trường ao nuôi biến động. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và rủi ro nguồn nước ngày càng gia tăng, việc từ bỏ mô hình lúa – tôm thuận thiên có thể làm mất đi một hướng sinh kế bền vững vốn đã gắn bó với điều kiện tự nhiên của địa phương.

Xuất phát từ thực tế đó, nhóm EarthFeast – gồm các sinh viên Đại học Trà Vinh với mong muốn góp phần giữ gìn và phát triển mô hình lúa – tôm hữu cơ tại Cù Lao Long Hòa. Thay vì thay thế mô hình thuận thiên bằng sản xuất công nghiệp rủi ro cao, EarthFeast lựa chọn hướng đi nâng cao giá trị cho sản phẩm địa phương thông qua chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, kết nối thị trường và du lịch sinh thái.

Dự án được Trung tâm Nước STARS đồng hành trong quá trình định hướng ý tưởng, kết nối thực tiễn và phát triển giải pháp theo hướng gắn với sinh kế cộng đồng, quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ứng dụng “Tôm lúa nhà mình” – Kết nối nông dân với thị trường

Từ bài toán đầu ra của nông dân, EarthFeast phát triển ứng dụng “Tôm lúa nhà mình” như một nền tảng kết nối trực tiếp giữa nông dân và người mua, bao gồm người tiêu dùng, nhà hàng, đơn vị cung ứng thực phẩm bền vững và các đối tác quan tâm đến sản phẩm nông nghiệp an toàn.

Ứng dụng được định hướng như một chợ trực tuyến kết hợp công cụ quản lý nông trại, giúp nông dân chủ động hơn trong việc giới thiệu sản phẩm, cập nhật sản lượng, theo dõi giá cả, quản lý đơn hàng, vận chuyển và thanh toán. Thông qua nền tảng này, bà con có thể tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, giảm sự phụ thuộc vào thương lái địa phương và hạn chế rủi ro do giá cả biến động.

Bên cạnh chức năng kết nối mua bán, ứng dụng “Tôm lúa nhà mình” còn được định hướng tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc. Người tiêu dùng có thể hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất, vùng nuôi trồng, tiêu chuẩn canh tác hữu cơ và câu chuyện của người nông dân phía sau mỗi sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, xây dựng niềm tin với khách hàng và gia tăng giá trị cho sản phẩm lúa – tôm hữu cơ địa phương.

Thông qua nền tảng số này, EarthFeast kỳ vọng không chỉ hỗ trợ giao dịch thương mại mà còn góp phần kể câu chuyện về mô hình sản xuất thuận thiên tại Cù Lao Long Hòa – nơi người nông dân sống cùng nhịp nước mặn, nước ngọt và tạo ra sản phẩm bằng sự thích ứng hài hòa với tự nhiên.

Du lịch sinh thái “Một ngày làm nông dân” tại Cù Lao Long Hòa

Bên cạnh ứng dụng “Tôm lúa nhà mình”, nhóm EarthFeast còn phát triển mô hình du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp thuận thiên thông qua hoạt động trải nghiệm “Một ngày làm nông dân” tại Cù Lao Long Hòa.

Trong chương trình, du khách có cơ hội hóa thân thành người nông dân thông qua các hoạt động gần gũi như tìm hiểu mô hình lúa – tôm, gieo mạ, xuống ao bắt tôm cua cá, chế biến món ăn từ sản vật địa phương và tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống. Những trải nghiệm này giúp người tham gia hiểu rõ hơn về đời sống sản xuất của nông dân, giá trị của sản phẩm địa phương và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

Hoạt động “Một ngày làm nông dân” không chỉ là một tour trải nghiệm, mà còn là một mô hình nghiên cứu ứng dụng có ý nghĩa thực tiễn. Thông qua việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch sinh thái, EarthFeast hướng đến việc tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân, quảng bá nông sản và văn hóa địa phương, đồng thời khuyến khích sự tham gia của người trẻ vào phát triển nông nghiệp bền vững.

Mô hình lúa – tôm được giới thiệu như một hình thức canh tác thuận thiên, tận dụng đặc điểm tự nhiên của vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long: mùa mưa trồng lúa, mùa khô nuôi tôm. Cách tiếp cận này không chỉ tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái đất – nước, giảm áp lực sử dụng hóa chất và tăng khả năng thích ứng với điều kiện mặn – ngọt thay đổi theo mùa.

Hoạt động du lịch sinh thái cũng góp phần rút ngắn khoảng cách giữa người tiêu dùng và người sản xuất. Khi trực tiếp trải nghiệm quá trình làm ra sản phẩm, du khách có thể hiểu rõ hơn về giá trị của mô hình lúa – tôm hữu cơ, từ đó nâng cao sự tin tưởng đối với sản phẩm địa phương và ủng hộ các thực hành nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Gắn đổi mới sáng tạo với thích ứng biến đổi khí hậu

Sáng kiến của EarthFeast thể hiện tinh thần đổi mới sáng tạo của sinh viên Đại học Trà Vinh trong việc tiếp cận các thách thức thực tiễn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Thay vì chỉ tập trung vào một vấn đề riêng lẻ, nhóm đã xây dựng một mô hình tích hợp, kết nối giữa chuyển đổi số – nông nghiệp thuận thiên – truy xuất nguồn gốc – thương hiệu địa phương – du lịch sinh thái – phát triển cộng đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt đang tác động ngày càng rõ đến vùng ven biển, mô hình lúa – tôm cho thấy khả năng thích ứng dựa vào điều kiện tự nhiên. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, người nông dân cần được hỗ trợ không chỉ về kỹ thuật sản xuất mà còn về thị trường, thương hiệu và năng lực tiếp cận người tiêu dùng.

STARS đồng hành cùng các sáng kiến trẻ vì phát triển bền vững

Trung tâm Nước STARS – Đại học Trà Vinh ghi nhận và chúc mừng những nỗ lực của nhóm EarthFeast trong hành trình phát triển sáng kiến vì hệ thống lương thực bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long. Từ ứng dụng “Tôm lúa nhà mình” đến hoạt động trải nghiệm “Một ngày làm nông dân”, EarthFeast đã góp phần lan tỏa hình ảnh một thế hệ sinh viên năng động, sáng tạo và gắn bó với cộng đồng địa phương.

Với vai trò là đơn vị đồng hành cùng dự án, Trung tâm Nước STARS tiếp tục tạo điều kiện để sinh viên được học tập thông qua trải nghiệm thực tế, phát triển tư duy nghiên cứu ứng dụng và hình thành các giải pháp có giá trị cho cộng đồng. Đây cũng là định hướng mà Trung tâm theo đuổi: kết nối tri thức, công nghệ và hành động thực tiễn để góp phần giải quyết các thách thức về nước, môi trường, sinh kế và biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thông qua các sáng kiến như EarthFeast, Trung tâm Nước STARS tiếp tục khẳng định vai trò là môi trường học tập, thực tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo dành cho sinh viên; đồng thời góp phần lan tỏa những giải pháp phát triển bền vững từ Đại học Trà Vinh đến cộng đồng.