EverGreen – Sáng kiến xanh nâng tầm cây mướp bản địa và khơi nguồn sức sống mới cho Đồng bằng sông Cửu Long

Quán quân Changemaker Challenge 2026, đại diện Việt Nam tham gia vòng chung kết Food System Innovation 2026 tại Hà Lan

Trung tâm Nước STARS – Đại học Trà Vinh tự hào đồng hành cùng EverGreen, sáng kiến xanh đến từ sinh viên Đại học Trà Vinh với mục tiêu nâng tầm nông sản địa phương, thúc đẩy tiêu dùng lành mạnh và góp phần phát triển bền vững cho cộng đồng Đồng bằng sông Cửu Long.

Với giải pháp phát triển hệ sinh thái sản phẩm từ cây mướp bản địa, EverGreen đã xuất sắc trở thành Quán quân cuộc thi Changemaker Challenge 2026. Thành tích này đã đưa nhóm trở thành đại diện Việt Nam tham gia vòng chung kết cuộc thi Food System Innovation 2026, cùng tranh tài với 30 đội đến từ nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới tại Đại học Nghiên cứu Wageningen, Hà Lan vào tháng 09/2026.

Từ cây mướp bản địa đến bài toán dinh dưỡng, môi trường và sinh kế nông thôn

Tại nhiều vùng nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long, cây mướp bản địa là loài cây quen thuộc, dễ trồng, chi phí thấp và phù hợp với điều kiện địa phương. Tuy nhiên, giá trị của cây mướp vẫn chưa được khai thác hiệu quả; phần lớn chỉ được sử dụng như một loại thực phẩm thông thường, giá trị kinh tế còn thấp và chưa có nhiều sản phẩm chế biến sâu.

Bên cạnh đó, trong thói quen tiêu dùng hiện nay, xu hướng sử dụng thực phẩm chức năng ngày càng phổ biến, trong khi bữa ăn hằng ngày vẫn có nguy cơ thiếu hụt vitamin, chất xơ và vi chất từ nguồn thực phẩm tự nhiên. Từ thực tế này, EverGreen nhìn thấy tiềm năng của cây mướp bản địa như một nguồn nguyên liệu xanh, lành mạnh và giàu giá trị cộng đồng.

Ở góc độ sinh kế, nhiều hộ nông dân vẫn phụ thuộc vào việc bán nông sản thô với thu nhập chưa ổn định. Khi cây mướp chưa được xây dựng thương hiệu và phát triển thành các sản phẩm đa dạng, người trồng khó nhận được giá trị tương xứng với tiềm năng của loại cây này.

Giải pháp EverGreen: Phát triển hệ sinh thái sản phẩm từ cây mướp bản địa

EverGreen lựa chọn cây mướp bản địa làm trung tâm của giải pháp. Từ cây mướp, nhóm phát triển nhiều hướng sản phẩm như kẹo dẻo mướp, siro mướp, sản phẩm từ xơ mướp, trong đó hai điểm nhấn quan trọng là lõi lọc từ xơ mướp và vườn mướp di động.

Cách tiếp cận của EverGreen không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm mới, mà còn hướng đến xây dựng một chuỗi giá trị xanh: từ trồng trọt, thu hoạch, chế biến, tận dụng phụ phẩm đến giáo dục cộng đồng và lan tỏa lối sống bền vững.

Lõi lọc từ xơ mướp – Tận dụng vật liệu tự nhiên cho giải pháp môi trường

Một trong những định hướng nổi bật của EverGreen là nghiên cứu và phát triển lõi lọc từ xơ mướp. Xơ mướp là vật liệu tự nhiên có cấu trúc sợi xốp, nhẹ, dễ phân hủy và có tiềm năng ứng dụng trong các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Thay vì xem xơ mướp là phụ phẩm ít giá trị, EverGreen khai thác vật liệu này như một thành phần tiềm năng trong giải pháp lọc. Hướng phát triển này góp phần tận dụng nông sản bản địa, giảm lãng phí phụ phẩm nông nghiệp và mở ra khả năng thay thế một phần vật liệu khó phân hủy trong đời sống.

Đối với Trung tâm Nước STARS, lõi lọc từ xơ mướp có ý nghĩa đặc biệt khi gắn với lĩnh vực nước, vật liệu lọc tự nhiên và các giải pháp xử lý thân thiện với môi trường. Đây cũng là minh chứng cho tư duy kinh tế tuần hoàn: tận dụng nguồn vật liệu sẵn có tại địa phương để phát triển các giải pháp xanh, gần gũi và có khả năng tiếp cận cộng đồng.

Vườn mướp di động – Không gian học tập và trải nghiệm xanh

Bên cạnh lõi lọc từ xơ mướp, EverGreen còn phát triển mô hình vườn mướp di động như một giải pháp giáo dục và truyền thông cộng đồng. Mô hình này giúp đưa nông nghiệp xanh đến gần hơn với học sinh, sinh viên và người dân thông qua trải nghiệm trực quan.

Thông qua vườn mướp di động, người học có thể quan sát quá trình sinh trưởng của cây mướp, tìm hiểu vòng đời cây trồng, cách tận dụng quả mướp và xơ mướp, đồng thời hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa nông nghiệp, dinh dưỡng, môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Với các trường học, vườn mướp di động có thể trở thành một “lớp học xanh”, hỗ trợ giáo dục STEM, giáo dục môi trường và phát triển kỹ năng thực hành cho học sinh.

Kẹo dẻo mướp và siro mướp – Gợi mở hướng tiêu dùng lành mạnh từ nông sản bản địa

Bên cạnh hai điểm nhấn về môi trường và giáo dục, EverGreen cũng phát triển các sản phẩm như kẹo dẻo mướp và siro mướp nhằm khai thác giá trị dinh dưỡng và tiềm năng chế biến của quả mướp.

Các sản phẩm này hướng đến việc đưa nông sản bản địa vào đời sống hằng ngày theo cách mới mẻ, dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ. Thay vì chỉ sử dụng mướp như một loại rau trong bữa ăn, EverGreen tìm cách phát triển các sản phẩm có hình thức hấp dẫn hơn, góp phần khuyến khích thói quen tiêu dùng thực phẩm tự nhiên và lành mạnh.

Giá trị EverGreen mang lại cho cộng đồng

Giải pháp EverGreen mang lại nhiều giá trị thiết thực trên các khía cạnh sức khỏe, sinh kế, môi trường và giáo dục.

Về sức khỏe, dự án góp phần khuyến khích người tiêu dùng quan tâm hơn đến nguồn thực phẩm tự nhiên, bản địa và dễ tiếp cận. Thay vì phụ thuộc quá mức vào các sản phẩm bổ sung, EverGreen hướng đến việc nâng cao nhận thức về dinh dưỡng từ thực phẩm hằng ngày.

Về kinh tế, dự án góp phần tạo thêm sinh kế cho nông dân thông qua việc phát triển vùng trồng mướp và nâng cao giá trị sản phẩm sau thu hoạch. Thay vì chỉ bán nông sản thô với giá trị thấp, người dân có thể tham gia vào chuỗi giá trị mới với các sản phẩm chế biến, sản phẩm xanh và sản phẩm trải nghiệm.

Về môi trường, việc phát triển lõi lọc từ xơ mướp và các sản phẩm từ vật liệu tự nhiên góp phần thúc đẩy tư duy kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và giảm phụ thuộc vào vật liệu khó phân hủy.

Về giáo dục và cộng đồng, mô hình vườn mướp di động tạo ra cơ hội để học sinh, sinh viên và người dân tiếp cận các khái niệm như nông nghiệp bền vững, vật liệu sinh học, tiêu dùng xanh và bảo vệ môi trường thông qua hoạt động trực quan, gần gũi và dễ thực hành.

Đổi mới sáng tạo từ sinh viên Đại học Trà Vinh

Thành công của EverGreen tại Changemaker Challenge 2026 cho thấy năng lực của sinh viên Đại học Trà Vinh trong việc nhận diện vấn đề địa phương và phát triển giải pháp có tính ứng dụng thực tiễn. Việc nhóm đại diện Việt Nam tham gia vòng chung kết Food System Innovation 2026 tại Hà Lan cũng là cơ hội để câu chuyện về nông sản bản địa, vật liệu sinh học và giải pháp xanh từ Đồng bằng sông Cửu Long được lan tỏa đến cộng đồng quốc tế.

STARS đồng hành cùng sáng kiến xanh của người trẻ

Với vai trò là đơn vị đồng hành, Trung tâm Nước STARS – Đại học Trà Vinh tiếp tục tạo điều kiện để sinh viên được học tập thông qua trải nghiệm thực tế, phát triển tư duy nghiên cứu ứng dụng và hình thành các giải pháp có giá trị cho cộng đồng.

Sự đồng hành cùng EverGreen thể hiện định hướng của Trung tâm trong việc hỗ trợ các sáng kiến trẻ gắn với nước, môi trường, nông nghiệp, sinh kế và thích ứng biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, hướng phát triển lõi lọc từ xơ mướp và vườn mướp di động cho thấy sự kết nối rõ nét giữa sáng kiến sinh viên với các lĩnh vực mà STARS quan tâm: vật liệu tự nhiên, giáo dục môi trường, kinh tế tuần hoàn và giải pháp xanh cho cộng đồng.